Nhà ở xã hội sau 5 năm có thể bán theo giá thị trường?
Trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), Bộ Xây dựng đã đưa ra phương án điều chỉnh quy định về chuyển nhượng nhà ở xã hội, theo hướng kiểm soát đối tượng mua lại nhưng không áp đặt mức giá bán sau thời hạn 5 năm. Nội dung này được Chính phủ đề cập trong dự thảo tờ trình gửi đại biểu Quốc hội và Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về việc tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).
Điều chỉnh quy định chuyển nhượng
Theo phương án được đề xuất, sau 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua nhà, chủ sở hữu chỉ được chuyển nhượng nhà ở xã hội cho những người thuộc diện thụ hưởng chính sách. Giá giao dịch sẽ do bên mua và bên bán tự thỏa thuận.Điểm khác biệt của đề xuất nằm ở việc duy trì điều kiện đối với người nhận chuyển nhượng sau thời hạn 5 năm. Theo Luật Nhà ở hiện hành, khi đã thanh toán đủ tiền mua nhà trong thời gian tối thiểu 5 năm và được cấp Giấy chứng nhận, chủ sở hữu có thể bán lại theo cơ chế thị trường mà không bị giới hạn trong nhóm đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội.
Các lo ngại về giá trị chuyển nhượng
Tại phiên thảo luận của Quốc hội cuối tháng 10, một số đại biểu đề nghị cần có thêm cơ chế kiểm soát giá bán lại, bên cạnh việc giới hạn đối tượng mua. Các ý kiến lo ngại nếu giá chuyển nhượng tăng theo thị trường, người thu nhập thấp có thể tiếp tục gặp khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở xã hội. Giải trình tại nghị trường, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh từng nhấn mạnh mục tiêu của nhà ở xã hội là hỗ trợ người có thu nhập hạn chế, vì vậy không nên cho phép bán lại theo giá thị trường sau 5 năm.
Khó khăn trong quy định giá bán
Tuy nhiên, khi rà soát các phương án để hoàn thiện dự luật, Bộ Xây dựng nhận định việc khống chế giá chuyển nhượng có thể phát sinh nhiều vấn đề pháp lý và khó khăn trong thực hiện. Theo cơ quan soạn thảo, Bộ luật Dân sự quy định chủ sở hữu có quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản. Vì vậy, việc can thiệp vào giá bán đối với nhà ở đã được người dân thanh toán đầy đủ cần được cân nhắc thận trọng.

Ngoài ra, nếu áp dụng mức giá chuyển nhượng có kiểm soát, cơ quan quản lý phải xây dựng quy trình xác định giá, làm phát sinh thủ tục hành chính và trách nhiệm của các bên liên quan khi kết quả định giá không chính xác. Việc xác định giá trị thực tế của từng căn nhà sau nhiều năm sử dụng cũng không đơn giản.
Bộ Xây dựng cho biết đã tiếp nhận nhiều ý kiến đề nghị xem xét lại phương án hạn chế giá bán, do quy định này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của chủ sở hữu và tạo ra những phản ứng trong xã hội.
Tại cuộc họp ngày 15/11 về tiếp thu, giải trình các dự án Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Bộ Xây dựng tiếp tục báo cáo phương án cho phép các bên thỏa thuận giá chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm, với điều kiện người mua thuộc nhóm đủ điều kiện hưởng chính sách.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng bày tỏ ủng hộ phương án này, cho rằng việc giới hạn người mua sẽ góp phần giữ đúng mục tiêu an sinh của chính sách nhà ở xã hội, đồng thời hạn chế nguy cơ trục lợi.

Chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội
Đáng chú ý, dự thảo cũng đề cập quy định chuyển tiếp đối với những trường hợp đã thanh toán đủ tiền mua nhà ở xã hội và đáp ứng thời hạn 5 năm trước khi luật mới có hiệu lực. Theo đó, các trường hợp này dự kiến vẫn được chuyển nhượng theo cơ chế thị trường, không bị giới hạn đối tượng mua lại.
Dự kiến Quốc hội sẽ xem xét, biểu quyết dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) vào ngày 21/11. Nếu được thông qua, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Theo quy định, các đối tượng được hưởng chính sách mua nhà ở xã hội gồm người có công với cách mạng; hộ nghèo, cận nghèo; người thu nhập thấp; công nhân tại doanh nghiệp, hợp tác xã; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp; cán bộ, công chức, viên chức; người đã trả lại nhà ở công vụ và người bị Nhà nước thu hồi đất phục vụ quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội nhưng chưa được bồi thường bằng nhà ở, đất ở.
Việc điều chỉnh chính sách chuyển nhượng được đặt trong bối cảnh Chính phủ giao các địa phương phát triển 899.857 căn nhà ở xã hội đến năm 2030. Trong đó, 191.023 căn dành cho thuê, chiếm khoảng 21%; số còn lại gồm 708.834 căn để bán và cho thuê mua. TP. HCM được giao chỉ tiêu lớn nhất với 181.257 căn, tiếp đến là Hà Nội với 84.000 căn, Đồng Nai 60.054 căn, Hải Phòng 32.850 căn, Đà Nẵng 26.279 căn, Cần Thơ 13.250 căn và Huế 10.600 căn.







