Tái cấu trúc không gian phát triển các TP trực thuộc Trung ương

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không đơn thuần là thay đổi tên gọi hay mở rộng địa giới. Với Hưng Yên, Ninh Bình và Khánh Hòa, đây là quá trình tái cấu trúc không gian phát triển, nâng cấp hệ thống đô thị, đầu tư hạ tầng và hình thành những động lực kinh tế đủ lớn để đáp ứng các tiêu chuẩn theo quy định.

Không chỉ là câu chuyện mở rộng địa giới

Sau các đợt sắp xếp đơn vị hành chính, cả ba địa phương đều sở hữu không gian phát triển rộng hơn. Tuy nhiên, diện tích và dân số chỉ là một phần trong bài toán lớn hơn. Để tiến tới mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, các địa phương phải đồng thời hoàn thiện quy hoạch, hệ thống đô thị, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, tỷ lệ đô thị hóa và nhiều tiêu chí liên quan.

Định hướng phát triển tại Hưng Yên và Ninh Bình

Với Hưng Yên, không gian phát triển được mở rộng đáng kể sau khi hợp nhất với Thái Bình. Chính phủ đang yêu cầu địa phương đẩy nhanh tiến độ quy hoạch đô thị và nông thôn, đồng thời thành lập 36 xã có tiềm năng, định hướng lên phường nhằm đưa tỷ lệ đơn vị hành chính đô thị lên trên 50%. Song song với quá trình đô thị hóa, Hưng Yên được định hướng phát triển các động lực kinh tế mới, trong đó có công nghiệp, dịch vụ và kinh tế biển.

Nếu Hưng Yên đặt trọng tâm vào đô thị hóa và mở rộng các động lực công nghiệp, thì Ninh Bình lại đang lựa chọn một hướng đi mang đậm dấu ấn di sản. Sau khi hợp nhất Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình có diện tích tự nhiên khoảng 3.942,61km2, dân số hơn 4,4 triệu người. Không gian mới tạo điều kiện để địa phương tổ chức lại mạng lưới đô thị, kết nối các khu vực kinh tế và hình thành những cực tăng trưởng mới.

Khánh Hòa với lợi thế không gian biển

Khánh Hòa có lợi thế riêng nhờ không gian biển rộng và hệ thống đô thị ven biển. Theo định hướng phát triển, Khánh Hòa hướng tới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời phát triển thành trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế và các lĩnh vực kinh tế mới. Một trong những bước đi cụ thể của địa phương là mở rộng mạng lưới đô thị, trong năm 2026, Khánh Hòa thành lập thêm 4 phường gồm Tân Định, Diên Khánh, Diên Lạc và Diên Điền. Qua đó, tổng số phường của tỉnh tăng lên 20/65 đơn vị hành chính cấp xã, tương đương 30,77%, đáp ứng một trong những tiêu chuẩn quan trọng trong lộ trình xây dựng thành phố trực thuộc Trung ương.

Cùng với việc mở rộng mạng lưới phường, Khánh Hòa xác định du lịch – dịch vụ, công nghiệp, năng lượng, đô thị và xây dựng là những trụ cột quan trọng cho giai đoạn mới. Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11-12%/năm trong giai đoạn 2026-2030.

Với Ninh Bình, bài toán hạ tầng gắn với yêu cầu kết nối các trung tâm du lịch, cực tăng trưởng và các địa phương công nghiệp trong vùng. Hệ thống giao thông, hạ tầng số cùng những công trình chiến lược được xem là nền tảng để mở rộng không gian kinh tế. Tại Hưng Yên, quy hoạch đồng bộ và hoàn thiện hạ tầng cũng được đặt song song với quá trình đô thị hóa, phát triển công nghiệp và kinh tế biển.

Hưng Yên, Ninh Bình và Khánh Hòa có xuất phát điểm và lợi thế khác nhau, nhưng đều đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc không gian phát triển sau những thay đổi lớn về địa giới hành chính. Hưng Yên có lợi thế về vị trí, công nghiệp và không gian kinh tế biển; Ninh Bình xây dựng mô hình đô thị gắn với hệ giá trị di sản; trong khi Khánh Hòa phát huy thế mạnh biển, du lịch, dịch vụ, năng lượng và các đô thị ven biển.

Điểm chung của cả ba là hạ tầng và quy hoạch đang trở thành những yếu tố then chốt. Để biến mục tiêu thành hiện thực, các địa phương vẫn phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy hoạch, nâng tỷ lệ đô thị hóa, phát triển hạ tầng kỹ thuật – xã hội và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định.

Trong bối cảnh Việt Nam đã có 9 thành phố trực thuộc Trung ương, quá trình chuẩn bị của những địa phương tiếp theo cho thấy mạng lưới đô thị cấp quốc gia đang tiếp tục được mở rộng và được định hình lại với mục tiêu mở thêm nhiều cực tăng trưởng mới.